فیلوجامعه‌شناسی


• بیانیه فیلوجامعه‌شناسی: در شرایطی كه نوعی تغییر بنیادین در جهان‌نگری انسان مدرن در حال روی دادن است، نظریه‌های جامعه‌شناسی و اصل جامعه‌شناسی اثباتی نیازمند تجدید نظر می‌نُماید؛ نوعی تجدید نظر اصولی در فلسفه علوم اجتماعی، و پیوند دادن این تجدید نظر با دستاوردهای جامعه‌شناسی تجربی لازم است.

• مقاومتی كه تا چندی پیش، بر سر راه این تحول در جامعه‌شناسی ایران به چشم می‌خورد، در سایر رشته‌های علوم اجتماعی و انسانی، همچون علوم سیاسی، تاریخ‌شناسی، جغرافیا، اقتصاد و روانشناسی مشهود نبود. در علوم سیاسی، موضوع فلسفه و اندیشه‌های سیاسی به عنوان بخش مهمی از نظریه سیاسی محسوب می‌شود و كمك زیادی به ادراكات تجربی ما از موضوعات سیاسی نموده است؛ موضوعاتی همچون قدرت، مشروعیت، فساد، عدالت، انصاف و…. همینطور در زمینه روانشناسی، ادراكات فلسفی در مورد آگاهی، خویشتن، ساختار روانی، و… نیز به كمك آمده‌اند. در زمینه سایر رشته‌های علوم انسانی، پایه، فنی و… نیز به همین ترتیب است.

ادامه مطلب...

تخته سیاه شماره ۴ مبانی فلسفه: سير فلسفه-بخش‌ دوم و آخر

فرستادن به ایمیل چاپ

Avicenna
ابن‌سینا
980-1037

Averroës
ابن‌رشد
1126-1198

Saint Anselm
سن آنسلم
1033-1109
مونولوگیوم/پروسلوگیوم

اثبات خدا با برهان مراتب كمال
 برهان وجودی

Roger Bacon
راجر بیكن
1212-1292

ذهن‌ها را به لزوم بررسی و مطابقۀ اندیشه‌ها به ارجاع آنها به واقعیت‌های جهان مشاهده‌پذیر جلب كرد.

Saint Thomas Aquinas
سن توماس آكویناس
1225-1274
كلیات در رد گمراهان
كلیات الهیات

چهرۀ مهم دیگر دوران مسیحی سن توماس آكوییناس است. او از فرقۀ متألهان دومینیكن بود كه به تمایز الهیات از فلسفه نظر داشتند (در مقابل، فرانسیسكن‌ها، به پیروی از آگوستین به یگانگی راه فلسفه و الهیات اعتقاد داشتند).
وجه بارز آراء آكویناس گرایش به نظرات ارسطو در مقابل افلاطون بود.
آمیزه‌ای از ارسطو و الهیات
براهین اثبات خدا:لزوم محرك نامتحرك/ علت نخستین/ اثبات ضرورت واجب‌الوجود/ لازمۀ مراتب كمال/ برهان نظم

William of Occam
ویلیام آكمی
1285?-1349?

رئالیست‌ها/نومینالیست‌ها
آكمی: تأكید بر استقلال گزاره‌های تحلیلی از جهان واقعی
انكار علیت ضروری
پذیرش ایمانی (و نه عقلی) غیرمادی بودن و جاودانگی روح و اختیار انسان
جدایی فلسفه از الهیات و امكان پدید آمدن فلسفۀ سكولار

Ibn Khaldun
ابن خلدون
1332-1406

استفاده از روش تجربی در تحلیل‌های تاریخی

Nicolaus Copernicus
كپرنیك
1473-1543

به نگاه این‌جهانی و تبیین ساده‌ی امور به دور از انگاره‌های مابعدالطبیعی اصرار داشت

Galileo
گالیله
1564-1642

جهان عینی مساوی بود با اتم‌های مادی و نسب ریاضی آنها
جهان «میز بیلیاردی» بود كه البته خدا خلق نموده، و ضربه‌ی اول را هم او نواخته اما از آن پس به گوشه‏ای خزیده و در چنده خود برخورد مداوم و بی‌غایت توپ‌ها را با یكدیگر به نظاره می‌نشیند
برای گالیله جهان مساوی بود با اتم‌های مادی و نسب ریاضی آنها.
گالیله، مابعدالطبیعۀ ارسطویی را كه در آن همه چیز به سوی یك علت غایی جهت یافته بود، وارونه كرد و علت غایی در مبدأ نشست. جهان «میز بیلیاردی» شد كه خدا خلق نموده و ضربۀ اول را هم به آن نواخته بود، اما از آن پس به نظارۀ (و فقط نظارۀ) برخورد مداوم و بی‌غایت توپ‌ها به هم می‌نشیند. بنابراین حركت هر اتم را می‌توان بر اساس مؤثر مستقیم آن برآْورد و تبیین كرد. بدین نحو زمینه‌های نظری لازم برای فرض یك جهان بستۀ قابل پیش‌ببینی (مطابق قانون بقای ماده و قانون بقای انرژی) فراهم آمد.

Isaac Newton
نیوتن
1642-1727

نیوتن اصل سادگی كپرنیكی را برای تبیین جهان مورد تأكید قرار داد. ما باید برای رویدادها علت‌های قریب را مد نظر قرار دهیم.
نیوتن همچنین تأكید كرد كه برای معلول‌های طبیعی یكسان باید علت‌های یكسان بجوییم.
بنابراین نیوتن با تقلیل انتظارات از علوم طبیعی به پالایش علوم از متافیزیك پرداخت.
اوج فیزیك= اعتماد به نفس انسان مدرن

Niccolò Machiavelli
ماكیاولی
1469-1527

در پی سیاستی واقع‌گرا بود كه منكر حقوق الهی شاهزادگان یا وجود قراردادی میان شاهزادگان و مردم باشد
 و قایل به این بود كه در جامعه فقط قوای انسانی و برخورد شهوات در كار است

Adam Smith
آدام اسمیت
1723-1790

بنیانگذاری علوم انسانی مدرن با آرمان فیزیك اجتماعی

Al- Shirazi Mulla Sadra
ملاصدرا
1571-1641

او ایده‌های مهمی در زمینۀ وحدت وجود داشت كه از جهات مهمی پاسخگوی دشواری‌های مرسوم وجودشناسی و معرفت‌شناسی است.

Francis Bacon
فرانسیس بیكن
1561-1626
رسالات

تأكید به استقراء

Thomas Hobbes
تامس هابز
1588-1679
لویاتان

تأثر از گالیله: علم حركت(روانشناسی مكانیكی(منشأ تمام انگیزه‌ها میل یا دفع امور است
سیاست: گرایش به قدرت و بیزاری از مرگ
اصالت وضع طبیعی شر/قرارداد اجتماعی
به موجب قرارداد اجتماعی، حاكم باید مطلق‌العنان باشد

John Locke
جان لاك
1632-1704
رساله در فاهمۀ انسانی
دو رساله دربارۀ حكومت

دو گونه تصور وجود دارد:ناشی از احساس و ناشی از ادراك ذهنی و غیر از آن، هیچ
اصالت وضع طبیعی خوب/قرارداد اجتماعی
به رغم هابز قدرت مطلقه را برای فرمانروا مجاز نمی‌دانست

David Hume
هیوم
1711-1776
رساله دربارۀ طبیعت انسان
تحقیق دربارۀ فهم انسانی
تاریخ طبیعی دین

مضمون ذهن:نمودها و تصورات حاصل از تفكر
شكاكیت حتی به شناخت‌های تجربی
اگر تأثرات ذهنی نباشند، تصوری نیز نخواهد بود
رد علیت

Jeremy Bentham
بنتام
1748-1832

سودگرایی
تنها اصلی كه انسان بر مبنای آن عمل می‌كند لذت‌جویی و رنج‌گریزی است
عملی اخلاقی است كه بالاترین لذت و خوشبختی را برای انسان در بر داشته باشد

John Stuart Mill
جان استوارت میل
1806-1873
رساله دربارۀ آزادی

انكار تجربیات باطنی

Denis Diderot
دیدرو
1713-1784

از اصحاب دائره‌المعارف فرانسه

Jean Jacques Rousseau
روسو
1712-1778

از اصحاب دائره‌المعارف فرانسه

Auguste Comte
كنت
1798-1857

طرح فلسفۀ پوزیتیو
پایه‌گذار جامعه‌شناسی

René Descartes
دكارت
1596-1650
گفتار در روش
تأملات در مابعدالطبیعه

پیشتاز خردگرایان
مسألۀ محوری ذهن او یقین بود
Cogito ergo sum.
لازمۀ اندیشۀ وجود، موجود كامل است
 دو جوهر:اندیشه و امتداد
دكارت پاسخ رضایت‌بخشی برای ارتباطروح و جسم ارائه نداده است

Benedict Spinoza
اسپینوزا
1632-1677
اخلاق

رد دوگانگی روح و امتداد
وحدت وجود
سعادت در هماهنگی با بافت بزرگ آفرینش است (برداشتی رواقی از اخلاق)

Gottfried Wilhelm von Leibnitz
لایب‌نیتس
1646-1716
مونادولوژی

«موناد» تنها عنصر جهان است كه عبارت از جوهر ممتد حامل نیروست
قابل تغییر نیستند و نمی‌توانند روی یكدیگر تأثیر بگذارند
اختلاف مونادها در درجۀ فعالیت آنهاست: خدا و ماده
مكان-فضا

Berkeley
باركلی
1685-1753

جهان آفریدۀ ذهن است
خداوند تصورات را در ذهن پدید می‌آورد
 داده‌های حسی

Immanuel Kant
كانت
1724-1804
سنجش خرد ناب
سنجش خرد عملی
سنجش حكم و تصدیق

باركلی/ولف/ایدۀ پدیدارشناسی
فیصلۀ مناقشۀ تجربه‌گرایی/خردگرایی
ایده‌آلیسم استعلایی

Johann Gottlieb Fichte
فیخته
1762-1814

پی‌گیری ایده‌آلیسم استعلایی
من ناب

Arthur Schopenhauer
شوپنهاور
1788-1860

اراده

Friedrich Nietzsche
نیچه
1844-1900

ارادۀ قدرت

Edmund Husserl
هوسرل
1859-1938

Georg Wilhelm Hegel
هگل
1770-1831
دانشنامۀ علوم فلسفی
علم منطق/فلسفۀ حق

روش نگاتیو(دیالكتیك)
درك وجودشناختی از دیالكتیك
تقسیم‌بندی علوم
 

Karl Marx
ماركس
1818-1883

ماتریالیسم دیالكتیك

نوشتن نظر
Your Contact Details:
نظر:
<strong> <em> <span style="text-decoration:underline;"> <a target=' /> [quote] [code] <img />   
Security
کد آنتی اسپم نمایش داده شده در عکس را وارد کنید.